Đồng chí Trần Phú và những dấu mốc hoạt động cách mạng

13/11/2026 Nhân vật, sự kiện gắn với di tích 4 lượt xem

Đồng chí Trần Phú (1904–1931), Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, có cuộc đời ngắn ngủi nhưng gắn với những dấu mốc quan trọng của phong trào cách mạng. Tìm hiểu tiểu sử theo từng chặng đường giúp người tham quan kết nối các hình ảnh và tài liệu tại khu lưu niệm với bối cảnh lịch sử cụ thể.

Từ người học trò đến thầy giáo trẻ

Đồng chí Trần Phú sinh ngày 1/5/1904, là con ông Trần Văn Phổ và bà Hoàng Thị Cát, quê ở Tùng Ảnh, Đức Thọ, Hà Tĩnh. Theo Trang Tư liệu – Văn kiện Đảng, đồng chí từng học tại Trường Quốc học Huế, tham gia hoạt động giúp đỡ bạn học và nuôi dưỡng tinh thần yêu nước. Năm 1922, sau khi đỗ đầu kỳ thi thành chung, đồng chí được bổ nhiệm dạy tại Trường tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh.

Giai đoạn dạy học là một điểm khởi đầu để tìm hiểu sự chuyển biến từ trí thức yêu nước sang người hoạt động cách mạng. Khi đọc tiểu sử, nên chú ý môi trường học tập, quan hệ với bạn bè cùng chí hướng và những vấn đề xã hội mà người thanh niên lúc ấy chứng kiến. Cách đọc theo hoàn cảnh giúp các mốc thời gian trở thành một câu chuyện có sự phát triển.

Chân dung đồng chí Trần Phú
Chân dung đồng chí Trần Phú. Nguồn ảnh: Trang Tư liệu – Văn kiện Đảng.

Học tập lý luận và trở về hoạt động

Trong quá trình tham gia phong trào yêu nước, đồng chí Trần Phú đến Quảng Châu, được tiếp xúc với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và học tập về con đường cách mạng. Sau đó, đồng chí tiếp tục được đào tạo tại Liên Xô. Năm 1930, đồng chí trở về nước, tham gia công việc của Trung ương và được giao nhiệm vụ dự thảo Luận cương chính trị.

Những chặng đường này cho thấy việc học tập và hoạt động thực tiễn có quan hệ chặt chẽ. Khi tìm hiểu một văn kiện do nhân vật lịch sử tham gia xây dựng, người đọc cần đặt văn kiện bên cạnh quá trình tích lũy kiến thức, khảo sát và làm việc trong tổ chức. Điều đó giúp tránh cách kể giản lược, chỉ gắn một con người với một sự kiện duy nhất.

Tư liệu về Luận cương chính trị năm 1930 tại nhà trưng bày
Tư liệu về Luận cương chính trị năm 1930 tại nhà trưng bày lưu niệm. Ảnh: Hoàng Ngà/TTXVN.

Hội nghị Trung ương tháng 10/1930

Theo tiểu sử trên Báo điện tử Chính phủ, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tại Hương Cảng tháng 10/1930 đã thông qua Luận cương chính trị và bầu đồng chí Trần Phú làm Tổng Bí thư. Đây là dấu mốc cần được đặt trong bối cảnh tổ chức Đảng mới thành lập và phong trào cách mạng đang phát triển.

Di tích 90 Thợ Nhuộm tại Hà Nội giúp bổ sung một góc nhìn về giai đoạn chuẩn bị văn kiện. Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội giới thiệu đây là nơi đồng chí làm việc bí mật và dự thảo Luận cương. Tư liệu về địa điểm này có thể đọc cùng các hình ảnh ở khu lưu niệm Hà Tĩnh để kết nối những địa danh trên hành trình hoạt động của đồng chí.

Khí tiết trong những tháng cuối đời

Sau thời gian vào Nam hoạt động, đồng chí Trần Phú bị thực dân Pháp bắt tháng 4/1931. Ngày 6/9/1931, đồng chí hy sinh tại Nhà thương Chợ Quán, Sài Gòn, khi mới 27 tuổi. Lời nhắn “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” được gắn với sự tưởng nhớ về tinh thần kiên định của đồng chí.

Phần mộ đồng chí Trần Phú tại quê hương Hà Tĩnh
Phần mộ đồng chí Trần Phú tại Hà Tĩnh. Ảnh tư liệu: Hoàng Ngà, qua Trang Thông tin đối ngoại.

Khi tham quan, có thể ghi lại tiểu sử thành các chặng: học tập, dạy học, tham gia tổ chức yêu nước, đào tạo lý luận, hoạt động trong Trung ương và những tháng cuối đời. Với mỗi chặng, chọn một tư liệu để tìm hiểu sâu hơn sẽ hữu ích hơn việc chỉ học thuộc danh sách năm tháng. Những điểm chưa rõ nên được đối chiếu với nguồn chính thống hoặc trao đổi với cán bộ thuyết minh.

Nguồn tham khảo: Tư liệu – Văn kiện Đảng; Báo điện tử Chính phủ; Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội. Bài viết tổng hợp, biên soạn lại.